Материалдар

Мамандық таңдауға кіріскен Болашақ түлектерге психолог кеңесі. 9,10,11 сынып оқушылар арасындағы өткізілген қашықтықтан оқытусабақ.

Мамандықтаңдауғакіріскенболашақтүлектергеқандайкеңесберугеболады?

Мамандықтаңдаужәнеөмірдегіөзжолынанықтауоңайнәрсеемес.

Осы бағыттаадамныңқателесуіқымбатқатүсумүмкін. Болашақмамандығындұрыстаңдамағанадам, кейіноқуына да, жұмысына да немқұрайлықпенқараумүмкіндігіжоғары.

- Егертүлекөзініңмамандығын, жоғарыоқуорныннақтыанықтап, алдынақойғанмақсатынақарайеңбектеніпжатса, бұлөзіне де, қоршағанадамдарға да оңәсерінбереді. Алайда, өкінішкеорай, мұндайжағдайсиреккездеседі. Оқушыларөздерініңмамандықтарынтаңдайалмайжүреді, солсебептіата-ананыңкеңесімен, достарыныңілесуіменнемесежинағанбаллдарықайдажетсе, солоқуорнынажәнемамандыққабарыпоқиды.

- Егертүлекөзіқалайтынмамандыққатүскісікелсе, алайдаолүшін аса қиынемтихантапсырукерекболса, ал басқаөзінеоңайырақпәндердітапсырғануақытта, олөзіқалағанмамандыққаемес, басқаоқуғатүсеалады. Осындайжағдайда неге бастыназараударукерек? Қайжолдытаңдаукерек?

- Егерадамөзініңалдынанақтыміндетқойса, ондаоғанемтиханныңқандайтүріболсын, қиын не оңайпәнболсын, бәрін де жеңугетырысады. Ал егеремтихандысәттітапсыраалмаймындегенкүмәнболса, бұлжағдайдақандаймамандықкездессе, соғанбарыпоқиды.

- Өмір – өзгермелі, сондықтанмамандықтаңдау да біртаңдағанменаяқталыпқалмайды. Мүмкін, сізөзіңіздіңарманыңыздағымамандыққаұқсасжердежұмысжасайтыншығарсыз, мүмкінкейінөзмамандығыңызғабайланыстыойыңызөзгеріп, басқабағытқабаратыншығарсыз. Сіздіңәрбіртаңдауыңызсәттінемесе аса сәтсіз де болуымүмкін, бірақуақытөтекеле, сізөзіңізге не қажетекенінтүсініп, кейінөміріңіздеөзіңізгеқажетістердіғанақалдырасыз.

- Егербірнешемамандықтытаңдағысыкелсе, және 2-3 орындабіруақыттаоқығысыкелсе? Осындайжағдайда не істеукерек?

- Анығынажетудіңеңқарапайымтүрі – өз-өзінесту. Алайдасыртқыортаныңәсерінен (туыстардың, достардың, бұқаралықақпаратқұралдары) сабырлылыққакеліп, өз «Меніне» келуқиынболыпкеледі. Олүшінкүнінебірретарнайыуақытбөліп, жалғыздықта, тыныштықтаотыратұрыңыз. Бірнешеойлардыталдапкөріңіз, жүрегіңіздежатқанөзжауабыңыздытыңдапкөріңіз. Осындайтыныштықтаотырғаннанкейін, сізорныңыздантұрыпөзісіңізбенайналысқыңызкеледі.

-   Ата-аналарбаласынбелгілібірмамандыққатүсуінқалайды, жоғарыоқуорнынатүсуінжеңілдеткісікеледі. Мұндайжағдайдаата-ананыңкеңесінежүгінукерекпе, әлдеөзітаңдағанбағытқақарайжүрукерекпе?

Мүмкіноқушыөзтаңдауындақателесетіншығар?

- Өзтағдырынадегенжауапкершілік 17-18 жастабасталады. Алайдажасөспірімдерәлі де ата-аналарғатәуелдіболады. Көбісіөзінежүктелгенжауапкершіліктенқорқады, солсебептіүлкендердіңайтқанақылдарынажүгінудіжөнкөреді. Соныменқатар, ата-аналар да, бейсаналытүрде, балаларыныңтағдыры мен еркінбіртіндепөзқолдарынаалады. Оларөзтәжірибелерінежүгініп, қалайөмірсүрукеректігітуралыбілетінінбалаларынаұғындырады. Алайдаата-ананыңөмірі, тіптіұзақөмірсүргенболса да, олбасқаадамныңөміріболыптабылады.

Қандайауырболса да, жасөспірім бала өзжолынөзітаңдапкөруікерек. Соныменқатар, осындайтаңдаумената-анамдыренжіттім-ау депойламауқажет. Жақсыата-анабаланыңөмірі мен тағдырынақолсұқпай, оған тек қолдаукөрсетеалукерек, оғансенімартып, таңдауеркіндігінбергенідұрыс. Әрадамқателесуқұқығынаие, солсебептіжастықкезеңдежасөспірімдердіңқателесуіжәнеқателескенненкейін, өзінқайтатабуыорындыжағдай. Солуақыттағана бала есейебастайды.

 

Бес кеңес:

-     Өзгерістерденқорықпаңыз!

Жылсайынмамандықтар саны артыпкеледі. Еңбекнарығыжылдамөзгереді. Сіздерөмірбойыоқып-үйренугедайынболыңыздар. Сіздіңқандай да болмасыналғанмамандығыңызкезкелгенжағдайдақажетболады.

-   Тек беделдімамандықтартуралыойламаңыз.

Егерсізөзмамандығыңыздысүйіп, оғандегенқызметіңіздіжетілдіругекүшіңіздіаямасаңыз, солкездеғанасізүшінолмамандықеңбеделдіболыпсаналады.

-         Мамандықтың тек сыртқыкөрінісіненазараудармаңыз.

Сахналық, кинематографиялықобраздар сырт жағынаноңайболыпкөрінгенімен, оныңартқыжағындаактердіңкүнделікті, бірсарындыатқаратынүлкенеңбегіжатыр. Сондықтан, таңдағанмамандықтуралымейліншекөпақпараталуғатырысыңыз.

-         Сіздіңденсаулығыңызғакесірінтигізетінмамандықтаңдамаңыз.

Денсаулығыңдытаңдағанқызметтіңшарттарыменсәйкестендіреалмаунәтижесіндеөсіпкележатқанағзағазиянтигізуімүмкін.

-         Өзшешіміңізденқорықпаңыз.

Сіздіңқателесуге, ізденугеқұқығыңыз бар. Берілгеннұсқаулықтардыдәлсолайқабылдамаңыз, мамандықтаңдаудыңөзшығармашылықтәсілінойлаптабыңыз. Жоспарқұрыңыз. Барлықұсыныстарды, өзойларыңыздысарапқасалыңыз – білім беру нарығындағыберілгенұсыныстардыталдау, еңбекнарығындағысұраныстардыталдау, өзмүмкіндіктеріңізді, қабілетіңізді, біліміңіздіжәнет.б. бағалаңыз.

Дайындаған

Мектеппсихологы: КайдароваГульзияБолатовна